Nguyễn Văn Bổng “hành hiệp” phương Nam - Phần 2

Nhiều nhà văn tên tuổi hiện nay đã đi những bước chập chững đầu tiên trên các trang báo Văn nghệ, với sự dìu dắt ân cần của nhà văn Nguyễn Văn Bổng
Những ngày bệnh tật, ông còn kịp hoàn thành tập bút ký Thời đã qua ấn hành năm 1995. Ngoài Giải thưởng Hồ Chí Minh cao quí, như một sự công nhận của Nhà nước đối với toàn bộ sự nghiệp văn chương của Nguyễn Văn Bổng, ông còn từng được trao Giải thưởng Phạm Văn Đồng và giải thưởng của Hội văn nghệ Việt Nam cho tiểu thuyết Con trâu, Giải thưởng Nguyễn Đình Chiểu cho tập bút ký Cửu Long cuộn sóng.
Tác phẩm của Nguyễn Văn Bổng đã được dịch ra nhiều thứ tiếng nước ngoài. Đặc biệt, tiểu thuyết Áo trắng từng được xem như “cẩm nang” cho những cuộc xuống đường của sinh viên Hàn Quốc chống chế độ độc tài trước đây. Theo nhà thơ Thanh Thảo, trong một buổi giao lưu sang thăm Việt Nam, các nhà trí thức trẻ Hàn Quốc khao khát tự do dân chủ, khao khát đưa đất nước vươn lên trở thành một nước không chỉ giàu về kinh tế mà còn phải giàu lòng nhân ái, lẽ công bằng. Có người trong số họ còn thuộc lòng từng đoạn Áo trắng, tự cảm thấy mình rất gần với nhân vật trong tiểu thuyết, cũng như gần gũi với sinh viên, trí thức Việt Nam từng xuống đường tranh đấu thời chống Mỹ… Đó là một vinh dự mà không phải nhà văn nào cũng có được như Nguyễn Văn Bổng.
Trước khi được gặp và trò chuyện cùng ông, chúng tôi biết đến ông qua hai tiểu thuyết Con trâu và rừng U Minh trong chương trình giảng văn phổ thông. Có thể nói, những năm cuối thập niên 1970 đầu 80, hai tiểu thuyết này cùng với Xung kích của Nguyễn Đình Thi, Đất nước đứng lên của Nguyên Ngọc, Vùng mỏ của Võ Huy Tâm, Gia đình má Bảy của Phan Tứ, Hòn Đất của Anh Đức, Bão biển của Chu Văn, Cái sân gạch của Đào Vũ, Đất làng của Nguyễn Thị Ngọc Tú, Vũng trời của Hữu Mai, Dấu chân người lính của Nguyễn Minh Châu, rồi truyện ngắn, bút ký của Nguyễn Tuân, Tô Hoài, Nguyễn Quang Sáng, Nguyễn Khải,… là những “thức ăn tinh thần” tác động đến nhiều thế hệ học sinh. Riêng Con trâu của Nguyễn Văn Bổng có phần gần gũi hơn, vì bối cảnh của tác phẩm là vùng nông thôn miền Trung nghèo khó với chiến tranh và thiên tai triền miên, nơi chúng tôi nghe thầy giáo giảng bài, cho dù Con trâu ra đời cách đó gần 30 năm. Sự cảm nhận của chúng tôi hồi ấy về Con trâu cũng rất sát với tâm sự của nhà văn sau này khi được gặp ông. Ấy là cảnh đêm hoang vắng sau những trận càn. Cảnh đánh xe trâu trong đêm hay giấu trâu vào cấm. Cảnh nấp hầm dưới nước… Những cảnh ấy chúng tôi còn được nghe qua lời kể của người cao tuổi trong gia đình và hàng xóm trước khi đọc và nghe giảng Con trâu. Đó cũng chính là những cảnh mà nhà văn Nguyễn Văn Bổng đã thực sự sống, chứng kiến và gây cho ông nhiều cảm xúc lớn lao.
Chẳng những trên trang văn mà trong đời sống nhà văn Nguyễn Văn Bổng cũng tỏ ra bản lĩnh và “hành hiệp”. Ông là một người rất quan tâm đến lực lượng viết văn nhỏ. Nhà thơ Bế Kiến Quốc cho biết: “Ông đặc biệt coi trọng việc phát hiện, bồi dưỡng những cây bút mới, nhất là các cây bút xuất hiện ở nửa nước phía Nam. Nhiều nhà văn tên tuổi hiện nay đã đi những bước chập chững đầu tiên trên các trang báo Văn nghệ, với sự dìu dắt ân cần của nhà văn Nguyễn Văn Bổng. Đấy là những năm sau giải phóng miền Nam và chúng ta chờ đón sự xuất hiện của một thế hệ cầm bút mới từ những thanh niên học sinh, sinh viên, giáo viên, bộ đội, thanh niên xung phong ở các đô thị”.
Trước khi nhắm mắt xuôi tay, mỗi con người để lại cho đời một việc làm có ý nghĩa đã là khó. Với nhà văn Nguyễn Văn Bổng, mà nhân dân Nam bộ biết đến qua cái tên quen thuộc Trần Hiếu Minh, rõ ràng đã làm được nhiều hơn thế. Ông đi xa, nhưng tâm thế của ông, nghĩa cử của ông, trang văn của ông vẫn còn lại với đất nước, đặc biệt là đất phương Nam nơi ông từng “hành hiệp” và gắn bó.
02/06/2016 , Nguyễn Minh Nhật - Kiến thức ngày nay – Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2006

Gửi bình luận

Tên của bạn *
Email *
Cảm nhận *