Lịch sử và học sử

Cuộc hành trình của một người điếc có thể băng qua mọi tiếng ồn ào. Nhưng cuộc hành trình của tranh luận và sự thật thì không thể dễ dàng đi ngang qua những trăn trở dồn dập của muôn nẻo điều bất cập…..
Có vô số những điều lặp lại nhưng không đúng của SGK. Tôi chỉ lấy một ví dụ: Cũng là thuộc địa của nước Anh nhưng SGK lớp 8 nói 33 triệu km2, trong khi SGK lớp 10 lại viết 30 triệu (!). Thử hỏi học sinh biết tin vào đâu? Phải xác lập một nguyên tắc: Nhất thiết phàm là những gì đã nói ở SGK trước thì không được nói khác ở SGK sau. Đối với các nước tư bản chủ nghĩa, tuyệt đối nên tránh cách chê một chiều. Học sinh thời nay có lẽ biết nhiều hơn kiến thức của vài thế hệ trước cộng lại. Chỉ cần một lần không đúng là niềm tin vào lịch sử sẽ không còn. Ai có thể yêu hết lòng một cuốn sách lịch sử sẵn sàng coi nhẹ sự thật?
Làm thế nào để dạy và học tốt lịch sử
Nếu thay đổi được những điều sai ở trên thì việc dạy và học tốt môn lịch sử sẽ không còn là chuyện khó khăn nhất nữa.
Giáo viên phải biết thổi hồn vào lịch sử, sao cho những con số khô khan không còn bất động nữa. Chẳng hạn, vì sao trong các trận đánh người chết thường ít hơn người bị thương nhưng riêng ngày 12.9.1930, người bị thương là 125 nhưng người chết là 217? Tại sao Mỹ lại chọn Quảng Ninh, Nghệ An, Quảng Bình làm 3 địa điểm để mở đầu cuộc chiến tranh bằng không quân và hải quân ra miền Bắc?...
Khổng Tử (551-479 tr.CN) dạy, “Bất phẫn bất phát”. Những câu hỏi thường xuyên đưa ra, buộc học sinh phải động não. Cái logic của sự kiện sẽ cuốn trôi những bài giảng buồn tẻ, tạo thành những cơn sóng dào dạt những đam mê, thao thức, phấn khích, tự hào.
Bất cứ một sự kiện lịch sử nào ở bất kỳ nước nào cũng chỉ trở nên sinh động khi chúng ta đặt nó trong hệ quy chiếu đối sánh với bên ngoài. Vì vậy, nếu “tách” riêng các sự kiện đơn lẻ ở Việt Nam ra khỏi thế giới thì sẽ trở nên đơn điệu!
Phải tăng giờ học lịch sử cho học sinh cũng như rất cần tăng sự ưu tiên về cách tính điểm số. Học sử mà không có động lực và “thước đo” rõ ràng thì mặc nhiên các kích thích bên lề sẽ không có tác dụng.
Nên bỏ bớt số lượng những cuộc thi “Tìm hiểu..” mà tăng cường chất lượng. Chép của nhau một bài thi rồi tính thành tích tập thể, quả thật đó là một trò đùa của lịch sử. Tại sao không tổ chức hẳn một sân chơi trên truyền hình như kiểu “Ai là triệu phú”, chỉ dành riêng cho lịch sử mà thôi?
Cuộc hành trình của một người điếc có thể băng qua mọi tiếng ồn ào. Nhưng cuộc hành trình của tranh luận và sự thật thì không thể dễ dàng đi ngang qua những trăn trở dồn dập của muôn nẻo điều bất cập…..
Điều khó nói nhất trong  những điều dễ bàn nhất là câu chuyện dài về chữ “tâm”. Lịch sử chỉ là lịch sử khi tin và hiểu rằng, bất kỳ một điều nào; dẫu được viết ra với bất kỳ một loại bút nào; luôn luôn có thể dẫn đến điều tồi tệ nhất trong mọi điều có thể của sai lầm. Nếu không thể là chân lý, SGK lịch sử trong trường học, hãy thử làm một người bạn tốt của chân lý.
Năm kia, sau khi tự điển Larousse phát hành, người Pháp phát hiện ra một lỗi sai: Nấm độc, nhưng từ điển lại viết là không độc. Thế là nhà xuất bản đã phải thu hồi ngay hàng trăm ngàn bản của cuốn dày hàng ngàn trang vì tin rằng một cái nấm nhỏ nhưng có thể làm phương hại biết bao người.
Có thể lịch sử không gây nên (?) hiểm nguy nhiều như họ nghĩ; nhưng có lẽ rất đúng là cần sửa ngay và sửa tất cả những điều sai...?
10/05/2016 , Hà Văn Thịnh – Kiến thức ngày nay - 2006

Gửi bình luận

Tên của bạn *
Email *
Cảm nhận *