“Boghẹt” – Phần 2

Những mũi tên đã tẩm chất độc này là thứ vũ khí hữu hiệu để săn bắt muôn thú vừa nhằm bảo vệ hoa màu, gia súc vừa cải thiện bữa ăn hằng ngày. Cũng có khi họ dùng để thuốc cá ở những đoạn suối nông, nước lặng
Người ta nói rằng trước khi gục chết trong mộc góc rừng thâm u nào đó, Càhin cất lên một tiếng hú dài rất não nùng và đầy và man rợ để giải thoát hết chất độc trong người. Bấy giờ, họ lại biến thành ma cà rồng chuyên lùng bắt trẻ con. Cho đến hiện nay, khi bất chợt giữa khuya nghe có tiếng hú đơn độc bất thường, người già thường lo sợ đem gà trắng, hình nộm trẻ con đến cúng ở một bìa rừng hoang vu.
Và sự thật hôm nay
Người ở miền núi, ai cũng biết hai loại cây cực độc là cây lá ngón và cây hơ-nía. Chỉ cần ăn phải dăm lá ngón hoặc nuốt phải mủ cây hơ-nía sẽ bị ngộ độc nặng và khó thoát chết nếu không được cứu chữa kịp thời. Người dân tộc dùng lá ngón, mủ cây hơ-nía và vài thứ cây khác pha trộn theo liều lượng nào đó rồi đem đun nấu hay tán bột để làm thuốc độc. Những mũi tên đã tẩm chất độc này là thứ vũ khí hữu hiệu để săn bắt muôn thú vừa nhằm bảo vệ hoa màu, gia súc vừa cải thiện bữa ăn hằng ngày. Cũng có khi họ dùng để thuốc cá ở những đoạn suối nông, nước lặng. Tuy nhiên việc sử dụng thuốc để đánh bắt muôn thú chỉ còn là một hồi âm lịch sử. Từ lâu, do thấm thía được tính chất nguy hiểm của thuốc độc nếu sử dụng bất cẩn nên người dân miền núi đã chuyển sang săn bắt bằng nhiều cách an toàn hơn. Ngoài mục đích sử dụng thuốc độc như thế, không loại trừ trường hợp do thù hằn mà đánh thuốc độc lẫn nhau gây ra bao cái chết thê thảm nhưng lại được che đậy bằng nhiều câu chuyện hoang đường như trên đã dẫn. Có thể nói, những câu chuyện như thế đã làm mờ nhạt đi gần như hoàn toàn sự thật của việc giết người bằng thuốc độc và làm cho không ít người tin là chuyện có thật.
Cũng cần nói thêm rằng việc sử dụng thuốc độc nhằm mục đích giết người quả có được phản ánh ít nhiều trong văn học dân gian các dân tộc thiểu số. Đó là trường hợp dùng thuốc độc để đe dọa, khống chế, giết hại lẫn nhau giữa hai cộng đồng mâu thuẫn sâu sắc. Rất dễ hiểu là một khi nền “văn minh sắt thép” chưa đến được những cộng đồng dân cư sống quần cư và tách biệt thì thuốc độc, bẫy đá, mang cung, tên tre là vũ khí hữu hiệu để tự vệ hay tấn công khi xảy ra xung đột. Nhưng đây là cuộc chiến của một thời kỳ xa xưa chỉ còn tồn tại trong văn học truyền miệng mà không phải ở tộc người nào cũng có.
Hiện nay, ngay đến những bản làng hẻo lánh trên dải Trường Sơn, đời sống của đồng bào cũng đã được cải thiện ít nhiều. Họ đã chấm dứt cuộc sống du canh , du cư để lập làng, tổ chức sản xuất. Người dân nào cũng sợ và căm ghét thuốc độc nên ai bị kẻ xấu vu khống là boghẹt thì chỉ còn cách chọn lấy cái chết oan uổng do không nơi nương tựa, không có làng nào, tộc người nào đón nhận. Boghẹt không phải là sự thật nên ngay đến nghĩa của từ boghẹt là gì không một ai hiểu được. Từ lâu không còn mấy ai tin chuyện boghẹt nữa. Song, dư âm của nó quả không dễ dàng xóa bỏ trong một sớm một chiều bởi kẻ xấu vẫn còn lén lút lợi dụng mà các cơ quan chức năng khó có thễ phát hiện và ngăn chặn.
Ngược lại với thuốc độc là thuốc trị bệnh. Người dân tộc sống ở núi rừng nên có nhiều già làng rất sành cây cỏ. Họ có thứ magan là củ hay rễ cây có thể trị vết thương, trị bệnh hoặc bồi bổ cơ thể rất hiệu nghiệm. Bản thân cũng từng chứng kiến một trường hợp bị chông xuyên thủng bàn chân nhưng chỉ sau mấy ngày đắp magan đã hoàn toàn lành lặn không để lại dấu vết gì. Nhiều phụ nữ khi sinh nở được uống magan là có thể đi lại, làm lụng bình thường chỉ sau vài ba hôm. Rất tiếc một điều là những người giỏi magan vì lý do nào đó rất hiếm kho hoặc không bao giờ truyền lại cho lớp con cháu nên magan dần dần thất truyền. Hiện nay tìm được magan hay cũng không khác gì mò kim đáy bể. Tôi biết nhiều huyện miền núi thuộc các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định đặt vấn đề tìm kiếm và phục hồi magan thành nghị quyết, chủ trương sưu tầm vị thuốc quý dân gian song tiếc thay cho đến nay vẫn chưa có huyện nào thành công.
28/06/2016 , Phạm Nhân Thành – Kiến thức ngày nay – Năm 2006

Gửi bình luận

Tên của bạn *
Email *
Cảm nhận *